Info o Vrnjačkoj Banji

Ukoliko dolazite u našu Banju, red je da saznate par korisnih informacija. Mi ćemo se potruditi da Vam ih predstavimo i uverimo Vas, da je naša Vrnjačka Banja najbolja u Srbiji.

Sportski Centar Vrnjačka Banja

sportski centar u vrnjackoj banji

Nosilac sportskih aktivnosti i razvoja sportskog turizma u Vrnjačkoj Banji je organizacija Sportski Centar Vrnjačka Banja. Ova ustanova obavlja sledeće delatnosti:

  •    Upravljanje kapitalnim sportskim objektima Vrnjačke Banje,
  •    Organizovanje sportskih manifestacija (Vrnjačke zimske čarolije, Tradicionalni dečiji prolećni kros, Međunarodna ulična trka „Vrnjački parkovi“, „Dan izazova“ itd.) i
  •    Stručni rad u oblasti sporta na području opštine Vrnjačka Banja.

U okviru Sportskog centra nalaze se: Sportska hala „Vlade Divac“, Olimpijski bazen, Kompleks fudbalskih stadiona „Raj“, Ski staza na Goču i Stadion malih sportova „Kocka“.

Sportska hala „Vlade Divac“ smeštena je u neposrednom okruženju Vrnjačke autobuske stanice. Najnoviji je i najznačajniji sportski objekata u Vrnjačkoj Banji. Otvorena je u maju 2008. godine, a ime našeg proslavljenog košarkaša Vlada Divca nosi od februara 2009. godine. U sklopu ove moderne dvorane nalaze se: velika sala (čija površina iznosi 1.400 m2, a može da primi 1.300 gledalaca), sala za borilačke sportove, teretana, medicinska ambulanta, 8 svlačionica za sportiste i svlačionica za sudije i delegate. Hala poseduje savremenu sportsku opremu profesionalnog kvaliteta. U hali postoje uslovi za brojne sportove: košarka, odbojka, mali fudbal, rukomet, stoni tenis, borilački sportovi, bodi bilding itd. Isto tako, hala ima multifunkcionalnu namenu – u njoj se organizuju sportske manifestacije, utakmice, a pogodna je za pripreme, treninge, sportske kampove, kao i za događaje kulturno-zabavnog karaktera.

Sportsko rekreativni centar „Raj“ nalazi se na istoimenom brdu, u neposrednoj blizini sportske hale „Vlade Divac“. Još od šezdesetih godina prošlog veka na ovim terenima su se održavala atletska takmičenja. Travnati fudbalski tereni izgrađeni su 1984. godine. Danas se u sklopu centra nalaze tri travnata terena sa tribinama za gledaoce, atletska staza, teren za odbojku na pesku, dve svlačionice i pomoćne prostorije. Ovaj kompleks pruža odlične uslove za sportske pripreme, tako da je često domaćin brojnim fudbalskim klubovima iz Srbije i inostranstva.

Stadion malih sportova „Kocka“ smešten je uz Vrnjačku Promenadu, kod Specijalne bolnice „Merkur“. Ubraja se u najstarije sportske objekte Vrnjačke Banje. Podignut je nakon Drugog svetskog rata, pedesetih godina prošlog veka, a sastojao se od terena za rukomet i košarku sa podlogom od šljake. Danas ovaj kompleks čine asfaltni tereni za rukomet, košarku i mali fudbal. Tereni imaju tribine, reflektore i svlačionice, a u sklopu centra se nalazi i restoran.

U nadležnosti Vrnjačkog sportskog centra je i Olimpijski bazen. Objekat je izgrađen 1960. godine na lokaciji pored mineralnog izvora „Snežnik“. Pored velikog olimpijskog bazena sa dubinom od 1,2 – 2,2 m i dimenzijama 25 x 50 m nalazi se i mali dečiji bazen. U poslovnoj zgradi su svlačionice, ambulanta i spasilačka služba, a posetioci bazena mogu da se osveže u uslužnom objektu ovog kompleksa. U toku letnje sezone bazen je jedno od najposećenijih mesta u banji. Na bazenu se često pripremaju vaterpolisti i plivači, a na njemu se održavaju i sportska takmičenja.

Na planini Goč nalazi se ski centar do koga iz Vrnjačke Banje vodi put dužine 12 km. Centar raspolaže velikom ski stazom dužine 1.500 m, malim stazama za početnike i decu, ski liftom, tridesetmetarskom skakaonicom  i smeštajnim objektima. Staze su osvetljene, tako da su za skijanje dostupne i noću.

Obrazovanje: škole i fakulteti

skola-u-vrnjackoj-banji

Obrazovni sistem u Vrnjačkoj Banji čine: Predškolska ustanova „Radost“, 4 Osnovne škole, 2 Srednje škole i Fakultet za turizam i hotelijerstvo, a u planu je i otvaranje Medicinskog fakulteta.

Osnovne škole koje se nalaze u opštini Vrnjačka Banja su:

  •    Osnovna škola „Popinski borci“ u Vrnjačkoj Banji koja ima izdvojena odeljenja u nekoliko sela,
  •    Osnovna škola „Mladost“ u Vrnjcima, čije izdvojeno odeljenje se nalazi u naselju Štulac,
  •    Osnovna škola „Branko Radičević“ u Vranešima sa isturenim odeljenjima u više banjskih sela,
  •    Osnovna škola „Bane Milenković“ u Novom selu, kojoj pripada istureno odeljenje u Risovcima.

Vrnjačka Gimnazija ima tradiciju dugu preko 70 godina. Otvorena je 1941. godine i na početku svog rada je bila samoupravna gimnazija. Danas je ona Gimnazija opšteg tipa u čijem sastavu se nalazi ogledno informatičko odeljenje. Ima ukupno 16 odeljenja i više od 450 učenika. U školi postoje biblioteka, moderan informatički kabinet i multimedijalna učionica za hemiju, biologiju i fiziku. Od 2004. godine nalazi se na listi UNESCO škola.

Ugostiteljsko-turistička škola postoji od 1949. godine, kada je bila Niža ugostiteljska škola, zatim je prerasla u Stručnu ugostiteljsku školu, a od 1969. godine postaje školski centar koji obuhvata tri škole: Ugostiteljsku školu, Školu učenika u privredi i Turističku školu. Danas u školi postoji obrazovanje za ukupno 11 stručnih profila sa IV i III stepenom stručne spreme (turistički tehničar, ugostiteljski tehničar, kulinarski tehničar, konobar, kuvar, poslastičar). U sklopu škole nalazi se Dom učenika sa 90 ležajeva, Školski restoran „Istra“ (koji pruža ugostiteljske usluge posetiocima,  učenici u njemu obavljaju praksu, a čine ga kuhinjski blok, kafana sa 70 mesta i terasa sa 90 mesta), Kafe restoran sa poslastičarom „Beba“ (osoblje čine učenici škole, a u njegovom sklopu su sala sa 30 i terasa sa oko 60 stolica) i Pansion „Morava“, koji ima 14 soba i privremeno služi kao Dom studenata.

U banji od 1999. godine postoji Fakultet za hotelijerstvo i turizam, koji je najpre pripadao Ekonomskom fakultetu u Beogradu, a od školske 2001/2002. godine predstavlja istureno odeljenje Ekonomskog fakulteta u Kragujevcu. Danas se na njemu školuje oko 1.000 studenata na ukupno tri studijska programa: Osnovne akademske studije Hotelijerstvo i turizam i Master akademske studije sa dve grupe – Menadžment u hotelijerstvu i Menadžment u turizmu. Fakultet je smešten u zgradi „Energotehnika“ koja se nalazi kod Vrnjačke autobuske stanice. U sklopu fakulteta su amfiteatar sa 130 stolica, 2 slušaonice sa ukupno 120 mesta, kabinet za informatiku, kabinet za strane jezike, 4 kabineta za nastavno osoblje i fakultetska biblioteka sa čitaonicom.

U planu je i otvaranje isturenog odeljenja Medicinskog fakulteta u Kragujevcu sa departmanom za fizikalnu medicinu.

Kulturni Centar

kulturni centar vrnjacka banja

Kultura zauzima značajno mesto u turističkom razvoju Vrnjačke Banje. Tokom godine u banji se održi veliki broj priredbi i manifestacija iz svih sfera kulture i umetnosti: književne večeri i promocije knjiga, pozorišne predstave, brojne slikarske izložbe, koncerti različitog žanrovskog sadržaja, filmske projekcije itd.

Organizacija kulturnih dešavanja je u rukama Kulturnog centra Vrnjačka Banja. Osnivač kulturnog centra je Skupština Opštine i on predstavlja javnu ustanovu. U njegovom sklopu se nalazi nekoliko banjskih kulturnih ustanova: Zamak kulture, Amfiteatar koji zauzima površinu od 900 m2 i ima 2.000 mesta, Pozorišna i bioskopska sala čiji je kapacitet 300 sedišta, a površina oko 700 m2, Narodna biblioteka. Kulturni centar kao javna ustanova ima sledeće nadležnosti: Zaštita kulturnih dobara, prirodnih i drugih znamenitosti; Delatnost Zavičajnog muzeja, galerija i muzejskih zbirki; Rad umetničkih ustanova; Umetničko i književno stvaralaštvo, kao i stvaralaštvo u oblasti scenske umetnosti; Kinematografija i video proizvodnja i distribucija; Izdavanje knjiga, brošura i časopisa i ostale aktivnosti.

Pod krilaticom „Za sto dana sto priredbi“ Kulturni centar organizuje jednu od najznačajnijih manifestacija iz oblasti kulture u Srbiji „Vrnjačke kulturne svečanosti“.

Program ove manifestacije čine:

  •    Međunarodni festival klasične muzike (brojni koncerti i obrazovni program sa kursevima violine i kamerne muzike),
  •    Književno leto (književni portreti pisaca; promocije knjiga, manifestacija i dobitnika književnih nagrada; tribine sa različitim temama vezanim za društvene nauke, istoriju, filozofiju, teologiju, politiku itd.),
  •    Festival likovnog stvaralaštva (Centar za savremenu grafiku, Program sinteze, Festival pejzaža, Letnja akademija likovnog stvaralaštva, Vajarski simpozijum, Bijenale skulpture),
  •    Pozorišni dani srpskog teatra (revijalne predstave iz repertoara srpskih pozorišta sa premijerama pozorišnih hitova, dramskih klasika i avangardnih predstava, glumački portreti i dr.),
  •    Festival filmskog scenarija (Prikazivanje aktuelnih filmskih ostvarenja, Dodela nagrada za filmski scenario, simpozijum o scenariju, Letnja škola filmske dramaturgije).
  •    Ostale kulturne manifestacije (dešavanja na promenadi; postavke muzejskih zbirki, pozorišne predstave, filmski i muzički festival na letnjoj pozornici).

Središte kulturnih zbivanja u Vrnjačkoj Banji je Zamak kulture, koji se nalazi u Dvorcu „Belimarković“. Površina zamka je 800 m2 i u okviru nje se nalaze: izložbeni prostor, galerija, Zavičajni muzej i arhiva muzeja. U njemu se odvija bogat kulturnoumetnički život – organizuju se koncerti klasične muzike, promocije knjiga, dramski kolaži, razna predavanja, škole i akademije. Zavičajni muzej ima tri stalne postavke: Landrište – praistorija Vrnjaca, Etnografsko nasleđe Vrnjačke Banje i Spomen soba đenerala Belimarkovića 

Inače, sve zbirke u muzeju odnose se na opštinu Vrnjačka Banja, a to su sledeće zbirke:

  •    Arheološka zbirka – praistorija, antika, srednjevekovna zbirka, zbirka iz vremena turske prevlasti i lapidarijum;
  •    Prirodnjačka zbirka – biljni i životinjski svet, geološko-minerološka zbirka;
  •    Istorijska zbirka – stari i srednji vek, zdravstvo i banje, turistička propaganda, graditeljsko nasleđe Vrnjačke Banje;
  •    Etnološka zbirka – period od druge polovine XIX veka do šezdesetih godina XX veka;
  •    Umetnička zbirka – dela autora koji su iz Vrnjačke opštine, dela čija je inspiracija Vrnjačka Banja, kao i zbirke grafike, skulptura i slika;
  •    Bibliotekarska zbirka – dela o Vrnjačkoj Banji, dela Vrnjačkih autora, dela objavljena u okviru izdavačke delatnosti banje i zbirka retkih starih knjiga i časopisa;
  •    Zbirka dokumentacije – kartoteka, fototeka, hemeroteka, stručni arhiv i stručna biblioteka.

U Vrnjačkoj Banji se nalazi i Narodna biblioteka „Dr Dušan Radić“. Ona ima tradiciju staru više od sto godina, a danas se u njoj nalazi oko 40.000 knjiga. Čitaonice biblioteke su odlično opremljene, a osim knjiga u njima se mogu pročitati dnevna i druga štampa, kao i naučni časopisi. Narodna biblioteka se bavi i izdavaštvom, koje obuhvata nekoliko edicija. U biblioteci se organizuju promocije knjiga, književne tribine, književne večeri i predavanja.

Zaključak je da se kulturno-umetničke delatnosti u Vrnjačkoj Banji mogu podeliti na:

  •    Muzičko-scenske delatnosti,
  •    Izdavaštvo, novinsko-izdavačka delatnost i bibliotekarska delatnost,
  •    Zaštita kulturnih dobara,
  •    Delatnost likovnog i primenjenog stvaralaštva,
  •    Delatnost javnog informisanja (radio i televizijske stanice),
  •    Delatnost organizovanja kulturno-umetničkih manifestacija.

Rimski izvor – istorija Vrnjačke Banje

rimski iizvor - istorija vrnjacke banje

Vrnjačke lekovite vode koristili su još stari Rimljani. To je tvrdio još mađarski arheolog, etnolog i putopisac Feliks Kanic krajem XIX veka. 1924. godine njegovo mišljenje je potvrđeno konkretnim materijalnim dokazima. Tokom radova na kaptaži banjskih mineralnih izvora uočeno je da se na mestu ispod ulaza u staro kupatilo sneg topio. Oko tog mesta, na površini od 1 km2 urađena su ispitivanja. Na 2,4 m dubine, 1. marta 1924. godine otkrivena je pravilo isklesana uspravna stena. Iz otvora koji se nalazio na toj steni isticala je topla voda. Oko stene je bilo i oko 200 kovanih rimskih novčića. Oni potiču iz vremena vladavine više rimskih careva. Najstariji su iz perioda imperatora Avgusta (63-14. godina p.n.e.), a najmlađi iz epohe kada je na vlasti bio Valentinijan (321-375). Neposredno uz stenu, na gotovo istoj dubini, bilo je i ostataka bazena za kupanje. U samom bazenu pronađeni su jedan ključ, jedan prsten i još 60 kovanica. Svi predmeti su iz razdoblja od I do IV veka.

Kasnijim istraživanjem, kombinacijom istorijskih podataka i arheoloških dokaza, utvrđeno je da su Rimljani na području današnje Vrnjačke Banje imali svoje lečilište „Aqua Orcilane“. Ono je izgrađeno u IV veku, za vreme vladavine Konstantina II, a u njemu su se lečili uglavnom legionari.

Pošto je voda sa Rimskog izvora imala nižu temperaturu i slabiju mineralizaciju, on je posebno kaptiran. 1924. godine izvor je i uređen. Postavljeni su mermerni stubići u dve kolonade, koji su služili za osvetljavanje izvora, a sa obe strane je urađeno i stepenište koje je vodilo do samog izvora. Nakon Drugog svetskog rata Rimski izvor je bio izbačen iz upotrebe, pokriven betonskim pločama, potpuno zanemaren i sakriven od očiju javnosti. Na osnovu ideje arhitekte Mihajla Mitrovića, 1988. godine izvor je ponovo uređen. Iznad izvora je postavljena staklena piramida, čime je on dobio izgled koji ga i danas krasi i čini ga atraktivnim za posetioce banje.

Arhitektura

arhitektura vrnjacke banje - vila Savka

Vrnjačka Banja nosi epitet „Kraljice srpkog turizma“ između ostalog i zbog svoje arhitekture koja se razvija od kasno antičkog doba do danas. Rimski izvor je najstarija arhitektonska znamenitost u banji i potiče iz perioda od II do IV veka. Srednjevekovna arhitektura u banji nije prisutna, na osnovu čega se može zaključiti da srednji vek ne predstavlja značajnu epohu u razvoju Vrnjačke Banje. Formiranjem „Osnovatelnog fundatorskog društva lekovito kisele mineralne vode u Vrnjcima“ 1868. godine, otpočeo je razvoj moderne Vrnjačke Banje. Od tada do današnjih dana izgrađeni su mnogi objekti različitih arhitektonskih stilova. Prvi predlog i skicu izgradnje Vrnjačke Banje uradio je arhitekta Franc Vinter 1890. godine. Svoj doprinos izgradnji banje država je dala 1912. godine ulaganjem značajnih sredstava. Od druge polovine XIX veka, pa sve do tridesetih godina XX veka podignute su mnoge vile u Vrnjačkoj Banji koje joj daju poseban arhitektonski šarm. Većina tih vila postoji i danas, a mnoge od njih su renovirane i prilagođene savremenim turističkim potraživanjima. 1940. godine donet je urbanistički plan sa strategijom razvoja masovnog turizma. Nakon završetka Drugog svetskog rata izgradnja vila je zanemarena. U skladu sa urbanističkim planom izgrađeni su brojni veliki hoteli i privatne vikendice sa objektima koji odgovaraju zahtevima masovnog turizma.

Rimsko izvor, najstariji sačuvani arhitektonski objekat u banji, otkriven je 1924. godine, kada je uređen postavljanjem mermernih stubića i rasvete. U periodu posle Drugog svetskog rata bio je zatvoren za javnost, a prema projektu arhitekte Mihajla Mitrovića, 1989. godine nad njim je postavljena staklena piramida.

Period arhitektonske ekspanzije počinje u drugoj polovini XIX veka. Najpre su građene vile u duhu narodne arhitekture Pomoravlja sa funkcionalnim modifikacijama zbog smeštajnih kapaciteta. Tipični primerci narodnog stila građenja su Parohijski dom na Čajkinom brdu i Vila „Mila“ koja danas pripada patrijaršiji. Zatim su građene vile u narodnom stilu sa dekoracijom karakterističnom za arhitekturu zapada (vila „Bor“, vila „Taraboš“ i mala vila „Gavrić“).

Istorijski stil arhitekture predstavljaju vile koje se međusobno razlikuju po stilu, formi i funkciji. Arhitekte su pri izgradnji ove grupe objekata uglavnom koristili kombinaciju elektičkih stilova neoromantizma, neoklasicizma, neobaroka, secesije itd. Veći broj arhitektonski objekata modernističkog stila (uglavnom pod uticajem francuske moderne, sa betonom i staklom kao osnovnim elementima) podignut je u periodu od tridesetih godina XX veka do početka Drugog svetskog rata. Posle rata vile se više nisu gradile. Sva izgradnja usmerena je na objekte koji omogućavaju razvoj masovnog turizma. Podignuti su veliki hoteli i brojne vikendice, čime je napravljen popriličan arhitektonski nesklad.

Vrnjački arhitektonski objekti koji se nalaze u nadležnosti Zavoda za zaštitu spomenika kulture iz Kraljeva mogu se podeliti u 3 grupe:

  •   Pojedinačni objekti sa statusom prethodne zaštite – ova grupa obuhvata ukupno 103 objekta (od toga 84 vile) koji čine heterogenu celinu jer  su po stilskim karakteristikama, urbanističkoj postavci i svojoj veličini i nameni u značajnoj meri različiti.
  •   Kulturno istorijska prostorna celina od velikog značaja „Čajkino ili Crveno brdo“ sa 49 objekata među kojim se nalazi 39 vila.
  •   Nepokretno kulturno dobro od veliko značaja „Dvorac Belimarković“ sagrađen je u periodu od 1882. do 1887. godine. Ovo velelepno zdanje podigao je general Jovan Belimarković, ministar vlade u vreme kralja Milana Obrenovića i namesnik maloletnog kralja Aleksandra Obrenovića, prema projektu njegovog sestrića arhitekte Pavla Denića, a pod stručnim nadzorom austrijskog arhitekte Franca Vintera. Adaptaciju i prilagođavanje dvorca savremenim potrebama uradio je arhitekta Ivan Antić. Ovaj autentični objekat vrnjačke arhitekture danas je popularan kao Zamak kulture i u njemu se nalazi Zavičajni muzej Vrnjačke Banje.

Kroz Vrnjačku Banju prostire se jedan od najlepših parkova Srbije, koji zajedno sa brojnim javnim česmama, vrnjačkom promenadom, japanskim vrtom, amfiteatrom na Čajkinom brdu itd, predstavlja posebnu ambijentalnu draž ovog  balneološkog centra.