Rimski izvor – istorija Vrnjačke Banje

rimski iizvor - istorija vrnjacke banje

Vrnjačke lekovite vode koristili su još stari Rimljani. To je tvrdio još mađarski arheolog, etnolog i putopisac Feliks Kanic krajem XIX veka. 1924. godine njegovo mišljenje je potvrđeno konkretnim materijalnim dokazima. Tokom radova na kaptaži banjskih mineralnih izvora uočeno je da se na mestu ispod ulaza u staro kupatilo sneg topio. Oko tog mesta, na površini od 1 km2 urađena su ispitivanja. Na 2,4 m dubine, 1. marta 1924. godine otkrivena je pravilo isklesana uspravna stena. Iz otvora koji se nalazio na toj steni isticala je topla voda. Oko stene je bilo i oko 200 kovanih rimskih novčića. Oni potiču iz vremena vladavine više rimskih careva. Najstariji su iz perioda imperatora Avgusta (63-14. godina p.n.e.), a najmlađi iz epohe kada je na vlasti bio Valentinijan (321-375). Neposredno uz stenu, na gotovo istoj dubini, bilo je i ostataka bazena za kupanje. U samom bazenu pronađeni su jedan ključ, jedan prsten i još 60 kovanica. Svi predmeti su iz razdoblja od I do IV veka.

Kasnijim istraživanjem, kombinacijom istorijskih podataka i arheoloških dokaza, utvrđeno je da su Rimljani na području današnje Vrnjačke Banje imali svoje lečilište „Aqua Orcilane“. Ono je izgrađeno u IV veku, za vreme vladavine Konstantina II, a u njemu su se lečili uglavnom legionari.

Pošto je voda sa Rimskog izvora imala nižu temperaturu i slabiju mineralizaciju, on je posebno kaptiran. 1924. godine izvor je i uređen. Postavljeni su mermerni stubići u dve kolonade, koji su služili za osvetljavanje izvora, a sa obe strane je urađeno i stepenište koje je vodilo do samog izvora. Nakon Drugog svetskog rata Rimski izvor je bio izbačen iz upotrebe, pokriven betonskim pločama, potpuno zanemaren i sakriven od očiju javnosti. Na osnovu ideje arhitekte Mihajla Mitrovića, 1988. godine izvor je ponovo uređen. Iznad izvora je postavljena staklena piramida, čime je on dobio izgled koji ga i danas krasi i čini ga atraktivnim za posetioce banje.