Vrnjačka Banja turizam

Ove godine se navršava 145 godina organizovanog bavljenja turizmom u Vrnjačkoj Banji.

Manifestacije

manifestacija-u-Vrnjačkoj-Banji-Poljubi-me

Po broju manifestacija i njihovom značaju za razvoj turizma Vrnjačka Banja zauzima mesto na samom vrhu turističkih destinacija u Srbiji. Ona je domaćin zavidnog broja manifestacija koje, pre svega, utiču na razvoj zabavnog, kulturnog i sportskog turizma i stvaraju bogatiju turističku ponudu.

Najznačajniji manifestacion događaj u banji, posle Guče i Exit-a najveća i najposećenija manifestacija u Srbiji, je Vrnjački Karneval. Zabavnog je karaktera, traje 7 dana, a program obuhvata maskenbale, festivale, izložbe, koncerte itd. Međunarodna karnevalska povorka na kojoj učestvuje više od 40 karnevalskih skupina iz čitavog sveta, glavni je događaj ove manifestacije.

Još jedna zabavna manifestacija koja privlači veliku pažnju turista, „Poljubi me“, organizuje se povodom dana zaljubljenih. Održava se na Mostu ljubavi, a na njoj se mladi parovi takmiče u dužini poljupca. Rekord drži par iz Beograda i on iznosi 1 sat, 8 minuta i 44 sekunde. Od 2007. godine na letnjoj pozornici održava se Love Fest, festival elektronske muzike koji traje 3 dana. Najmlađi festival zabavnog karaktera u Vrnjačkoj Banji je Beer fest, prvi put je organizovan 2010. godine, mesto njegovog održavanja tokom 3 dana su tereni sportskog kompleksa „Raj“. Broj posetilaca prelazi cifru od 50.000, a učesnici festivala su bendovi sa prostora nekadašnje Jugoslavije. U banji se održavaju i druge zabavne manifestacije: Festival narodne muzike „Dragiša Nedović“, Dečiji muzički festival „Raspevano proleće“, Međunarodni festival folklora „Kad lipe cvetaju“, Festival folklora „Razigrano proleće“, Kuvanje riblje čorbe u centru Vrnjačke Banje itd.

Najznačajnija kulturna manifestacija u Vrnjačkoj Banji su Vrnjačke kulturne svečanosti. Traju 100 dana tokom cele letnje sezone i obuhvataju više događaja: Književno leto, Pozorišni dani srpskog teatra, Međunarodni festival klasične muzike, Večeri klasike, Dani muzike, Večeri humora i satire, Program na promenadi, Festival likovnog stvaralaštva, Vajarski simpozijum, Grafički centar, Festival filmskog scenarija. Banja ima i sajam knjiga sa pratećim dešavanjima – promocije novih izdanja na otvorenom, književne večeri na kojima sami autori, recezenti i dramski umetnici citiraju delove knjiga. Vrnjačkoj Banji je pripala čast da bude deo tradicionalnog festivala Noć muzeja, koji se istovremeno održava u preko 40 evropskih zemalja. Ova manifestacija koja okuplja afirmisane umetnike, istoričare umetnosti i sve ljude koji su zainteresovani za umetnost i kulturu ima za cilj promovisanje kulturno-istorijskih vrednost čitave Evrope.

U Vrnjačkoj Banji se organizuju i brojne sportske manifestacije: Tradicionalni dečiji kros, Međunarodni fudbalski turnir mlađih kategorija, Međunarodna ulična trka „Vrnjački parkovi“, Otvoreni šampionat u automobilizmu, Vrnjačke zimske čarolije, Hajka na vuka, lisicu i divlju svinju, Takmičenje u ribolovu „Klenijada“, „Dan izazova“ itd.

Brojni sajmovi takođe se održavaju u banji. Među njima su najpoznatiji : Sajam cveća i hortikulture, Sajam meda i dani pčelarstva, Sajam tehnike, Smotra narodnog stvaralaštva „Zlatne niti“, Sajam suvenira i dr.

Most ljubavi

most-ljubvi-u-vrnjackoj-banji

U Vrnjačkoj Banji postoji ukupno petnaestak mostova, a među  njima se nalazi jedan koji izaziva posebnu pažnju posetilaca, ne zbog svoje arhitekture, jer je običan, betonski most sa neuglednom gvozdenom ogradom, već zbog stare vrnjačke legende. Prema njoj, uoči Prvog svetskog rata, na mostu su se sastajali zaljubljeni učiteljica Nada i oficir srpske vojske Relja. Bila je to velika ljubav za koju su znali svi iz banje. Rat je počeo, Relja odlazi u vojevanje, put ga navodi u Grčku. Crnokosa Grkinja osvaja Reljino srce, a on zaboravlja na Nadu, koja ga je uzalud čekala i na kraju se od tuge razbolela. Od tada Vrnjačke devojke odlaze noću na most, da ih niko ne vidi, i za njega zaključavaju katančiće, vezujući svoju ljubav.

Most ljubavi nalazi se u centru Vrnjačke Banje, preko Vrnjačke reke, kod restorana „Švajcarija“. Predstavlja jednu od atrakcija banje, koju dnevno poseti više hiljada ljudi. Krase ga kantančići na kojima mladi parovi ispisuju svoja imena i nakon toga iz zaključavaju za ogradu mosta, a ključ bacaju u Vrnjačku reku, kako bi ovekovečili i osigurali svoju ljubav. Katančići raznih boja i dezena se mogu kupiti svuda u prodavnicama i trafikama koje se nalaze u blizini mosta, pa i na samom mostu.

Na mostu se održava tradicionalna manifestacija „Poljubi me“. Za tu priliku most se posebno ukrašava, a organizuje se  i zabavno-umetnički program. Rekord takmičenja u najdužem poljupcu drži mladi beogradski par, čiji je poljubac bio dug 1 sat, 8 minuta i 44 sekunde.

Naša čuvena pesnikinja Desanka Maksimović posvetila je jednu svoju pesmu ovom mostu i legendi o ljubavi Nade i Relje. Pesma se zove „Molitva za ljubav“.

Ozonske staze

ozonske staze -staze sdravlja u vrnjackoj banji

U turističku ponudu Vrnjačke Banje ubrajaju se i ozonske staze. Jedna od ukupno 6 ozonskih staza nalazi se u samoj Vrnjačkoj Banji, a ostalih 5 su u užoj i široj banjskoj okolini.

Ozonska staza „Uz čašu mineralne vode“ nalazi se u Vrnjačkoj Banji. Staza je kružna, jedan njen deo je od betona, a jedan od asfalta. Namenjena je pešacima, a ukupna dužina staze je 3,8 km. Kreće se iz centra banje, sa mesta na promenadi gde se nalazi statua „Vrabac Gočko“. Staza vodi kroz park do Termomineralnog kupatila, potom se stepenicama stiže do Zamka kulture, pa se nastavlja do vile „Savka“. Odatle se ide ponovo do kupatila, pa se parkom pored Vrnjačke reke stiže do kompleksa vila među kojima je dominantna nekadašnja vila „Rivijera“ u kojoj se danas nalazi Vrnjački sud. Najudaljenija tačka je izvor „Snežnik“, odakle se staza spušta niz Vrnjačku reku do drugog kompleksa vila i dalje do izvora „Jezero“ i izvora „Slatina“. Staza se onda prostire preko Čajkinog brda, prolazi se pored vile „Aleksandar“, zatim se sa brda silazi pored treće grupe vila i stiže se do Trga kulture. Najzad, kod vile „San“ se skreće na levo i nastavlja promenadom do vrapca, gde se staza završava.

Staza dobrih pogleda ima ukupnu dužinu 179 km. Namenjena je pešacima i biciklistima, a njenu podlogu čine makadam (140 km), šumski put (29 km), dok je asfaltni put na dužini od svega 10 km. Staza vodi preko Gledićkih planina, Goča i Željina. Prostire se kroz sledeće oblasti: Zapadno Pomoravlje, Župa, Kopaonik, Šumadija i Levač i kroz pet opština (Trstenik, Vrnjačka Banja, Kraljevo, Aleksandrovac i Rekovac). Uz stazu se nalaze nekoliko arheoloških nalazišta, manastira i crkava (Veluće, Sveta Petka, Ljubostinja, Kalenić). Stazom se stiže i do Vrnjačkih mineralnih izvora, kao i do vinogradarskih područja u Župi, Trsteniku i Rekovcu. Staza je kružnog oblika. Njena početna i krajnja tačka nalaze se u Trsteniku.

Staza kulture je pogodna za pešake i bicikliste, njena dužina je 15 km, jedan deo staze je makadamski put, a drugi asfaltni put. Kružnog je oblika, polazna i krajnja tačka se nalaze u Trsteniku. Kreće se sa gradskog trga, na kome su crkva Svete Trojice, zgrada skupštine opštine i Kulturni centar. Staza zatim vodi pored osnovne škole „Sveti Sava“, pored trsteničkog muzeja, pa preko gvozdenog mosta do Crkve Svete Petke na Vetrenjaku, zatim do manastira Ljubostinja, odakle se vraća preko betonskog mosta do Trstenika.

Župska staza je duga 14 km, kružnog je oblika, sa uslovima za pešačenje i vožnju bicikla. Staza počinje u centru Aleksandrovca kod fontane. Odatle se ide u muzej vinarstva i vinogradarstva i Zavičajni muzej Župe, pa u vinski podrum „Ivanović“ na degustaciju vina. Staza dalje vodi kroz dolinu „Vukov Do“ na poljanu Lukarevina, na kojoj se nalazi nekoliko kuća od drveta i talpe (predstavnici ruralne arhitekture). Dalje se preko brda Jeldovište (vidikovac sa kog se vidi čitava Župa) i brojnih vinograda stiže do manastira „Drenča“. Sledeća odredišta su vinarija porodice Mihajlović, vinski podrum Spasić i vinski podrum Minić, a na povratku do Aleksandrovca se mogu posetiti još nekoliko vinarija.

Pešačka i biciklistička staza zanata smeštena je uz samu granicu opština Trstenik i Vrnjačka Banja. Njena dužina je 25 km, a početna tačka je u Trsteniku. Odatle se kružnom putanjom kreće stazom koja vodi u obilazak destinacija značajnih za razvoj zanatstva u ovim krajevima. Iz Trstenika se odlazi u selo Osaonica, zatim na lokalitet Stražba koji predstavlja arheološko nalazište, do sela Popina. Odatle se preko Popinske reke stiže u kuću Krstića, gde je smešteno udruženje umetnika zanatlija „Riznica“. Sledeća odrednica je selo Dublje u kome se nalazi nekoliko porodičnih zanatskih radionica i vidikovac sa pogledom na Vrnjačku Banju i vrhove okolnih planina. Staza potom vodi do sela Brezovica, karakterističnom po starim krečanama i vodenicama potočarama. U selu se nalazi etno kuća sa restoranom u kome se mogu pazariti brojni proizvodi domaće radinosti. U Brezovici postoji i crkva Svete Petke. Na povratku za Trstenik staza ide preko vrha Rogovi gde se nalazi crkva Petkovica.

Stazama Željina ide se od Mitrovog Polja, sa mesta gde se nalazi odmaralište „Crveni krst“, preko vrha „Vrana stena“  sa prelepim vidikovcem i zaseoka Bondžići, pa kroz klisuru Bonžićke reke do sela Pleša gde je smešten manastir Sv. Kozma i Damjan. Iz manastira staza vodi natrag za Mitrovo Polje. Na povratku uz stazu postoji nekoliko ribnjaka kalifornijske pastrmke. Ova staza je kružna, pešačka, a njena ukupna dužina je 15 km.

Čajkino brdo – Crkveno brdo

hram-presvete-bogorodice-vrnjacka-banja-na-cajkinom -brdu

Čajkino ili Crkveno brdo nalazi se u centralnom delu Vrnjačke Banje, između Vrnjačke i Lipovačke reke. Brdo je deo vrnjačkog parka, a njegova specifičnost ogleda se u dominantnom položaju u centru banje, kao i u autentičnom ambijentu koga čine bujna vegetacija sa prelepom šumom i  veliki broj arhitektonskih objekata.

Priroda Čajkinog brda je karakteristična po šumi koja se na njemu nalazi. U njoj rastu hrast i cer, među kojima ima drveća starog preko 100 godina. Ovo impozantno drveće koje okružuje vrnjački hram predstavlja jedinstveni spomenik prirode. Pored hrasta i cera na brdu ima jasenova i lipe. Brdo predstavlja i odličan vidikovac sa pogledom na banjsku promenadu i park.

Čajkino brdo je proglašeno za kulturno istorijsku prostornu celinu od velikog značaja i na njemu se nalazi 49 objekata pod pokroviteljstvom Zavoda za zaštitu spomenika kulture iz Kraljeva.  Najveći broj zaštićenih objekata čine vile – ima ih ukupno 39, a potiču iz druge polovine XIX i prve polovine XX veka. Građene su pod uticajem različitih arhitektonskih stilova: narodne arhitekture Pomoravlja, romantizma, neoklasicizma, baroka, secesije i dr. Na brdu je i vrnjačka crkva rođenje Presvete Bogorodice. Izgrađena je u vreme vladavine Miloša Obrenovića 1834. godine. Njen ktitor je protojerej iz Vrnjačke Banje Hadži Jefimije Popović. Dogradnja crkve je rađena dva puta 1936. i 1973. godine. U dvorištu crkve nalaze se grob njenog ktitora sa nadgrobnom pločom i spomen ploča srpskih junaka iz balkanskih ratova i Prvog svetskog rata. Crkva poseduje veliki broj ikona, slika i knjiga. 1988. godine na Čajkinom brdu izgrađen je banjski amfiteatar sa kapacitetom od 1.500 sedišta. U amfiteatru se održavaju brojne kulturno-umetničke manifestacije i festivali. Na njegovom ulazu postavljen je 2010. godine mozaik sa slikom našeg čuvenog glumca Danila – Bate Stojkovića. Od tada amfiteatar nosi njegovo ime.

O značaju Čajkinog brda i njegovim prirodnim i kultrno-istorijskim vrednostima najbolje govori činjenica da ga štite dva zakona Republike Srbije: Zakon o zaštiti prirode i Zakon o kulturnim dobrima.

Parkovi

vrnjacka banja parkovi

Vrnjačka Banja je jedinstvena u Srbiji po uređenosti svojih parkova, na kome se neprekidno radi od druge polovine XIX veka. Na ukupnoj površini od oko 77 hektara smešten je veći broj banjskih parkova, a značajna doprinos veličanstvenom zelenilu daju i brojne park šume koje zauzimaju površinu od preko 240 hektara.

Fotografije iz 1888. godine potvrđuju postojanje parka još iz tog vremena. Tadašnji park, koji je pored brojnog drveća imao nekoliko staza za šetnju, cvetnu rundelu i travnjake, predstavlja preteču današnjeg vrnjačkog parka. Austrijski arhitekta Franc Vinter uradio je prvi nacrt plana za uređenje parkova Vrnjačke Banje 1893. godine. On i austrijski baštovan Johan Januček podigli su prvi staklenik u banji sa sadnicama koje su kasnije korišćene za parkovske površine. Od tada pa sve do današnjih dana parkovi se sa puno pažnje čuvaju, neguju, obogaćuju i ulepšavaju. U vrnjačke parkove ubrajaju se: centralni park, park oko izvora „Jezero“ i park pored izvor „Slatina“, park kod staklene bašte, parkovska površina u delu severno od vile „Petrović“, površine pored reka i Čajkino (Crkveno) brdo. Pri kraju izgradnje je i vrt oko izvora „Topla voda“.

Centralni park obuhvata prostor od mesta gde se Lipovačka reka uliva u Vrnjačku reku do izvora „Snežnik“ i prostor oko izvora „Jezero“ i „Slatina“. Njegova ukupna površina je nešto preko 23 hektara. U sklopu parka je i Čajkino brdo površine 24 hektara. Zelenilo parka čini četinarsko i listopadno drveće – lipe, hrastovi, jasenovi, platani, javori, jele, crni bor; neke retke egzotične vrste drveća – kanadska i bodljikava smrča, ajanska smrča, žalosna vrba, japanska trešnja itd, kao i brojne vrste četinarskog i listopadnog šiblja. Najstarija stabla imaju preko 120 godina. U parku se nalaze i dve sekvoje, kao i stablo crnog bora staro više od 300 godina. 2012. godine izvršeno je obeležavanje biljnih vrsta, kako bi se poboljšala njihova preglednost i uočljivost. Posebno obeležje parka su cvetne rundele, tj. cvetni tepisi i mozaični cvetnjaci sa ispisanim porukama. U rundelama rastu razne tropske trave, muškatle, kadivice, begonije itd, a ukupna površina pod cvećem je 1630 m2. Neko drveće i šiblje orezano je u raznim geometrijskim oblicima (piramida, kugla, kišobran) čime je sačuvan uticaj baroknih francuskih parkova. Korito Vrnjačke reke uz promenadu je potpuno uređeno. Park presecaju brojne šetališne staze, pored kojih su postavljene klupe za odmor, kao i biciklističke staze duge više od 2 km. U okviru parka nalaze se i Rimski izvor, Muzički paviljon, brojne česme, kao i skulpture naših i stranih autora. Park je pod zaštitom države i predstavlja spomenik prirode. Posebnu atrakciju predstavlja vožnja kroz park starim fijakerom.

U sklopu centralnog parka postoji i Dečiji park sa brojnim rekvizitima za igru – penjalicama, ljuljaškama, klackalicama, toboganima. Park je postu šljunkom, a u njemu je smešte veći broj klupa napravljenih od balvana, kao i kućice sa klupama. Uz sam park podignuta je veštačka planinarska stena, a tu se nalaze i teniski tereni.

Japanski vrt zauzima površinu od 3.000 m2, u sklopu je banjskog parka i nalazi se pored dečijeg parka, preko puta hotela Breza. Projekat izgradnje vrta nastao je saradnjom vlade Japana i vrnjačkih vlasti, a vrt je otvoren 2011. godine. On je drugi izgrađeni Japanski vrt u Srbiji, pored onog u Beogradu. Vrt ima za cilj reprezentovanje kulture Japana, tradicionalne japanske arhitekture i njihove hortikulture. Ukrašen je popločanim uskim stazama, a u njemu se nalaze i dva kaskadna vodopada – veliki i mali, statua orla, drveni most i čajna kućica oko koje su raspoređene klupe. U vrtu su zasađene brojne japanske biljke od kojih su neke oblikovane u bonsai stilu.

Čajkino brdo takođe ima bogatu vegetaciju koju čini 173 vrste biljaka. Najveće bogatstvo predstavljaju zajednice hrasta i cera oko banjske crkve sa primercima starim preko 100 godina, kao svojevrsni spomenici prirode. Osim njih na brdu rastu uglavnom lipa i jasen. Čajkino brdo predstavlja celinu na kojoj se nalazi 49 objekata koji su zaštićeni kao kulturno-istorijski spomenici. Veći broj tih objekata čine vile, a osim njih tu su parohijski dom, amfiteatar i hram Rođenja Presvete Bogorodice, najstariji arhitektonski objekat u banji.

Parkovi Vrnjačke Banje odlikuju se i prelepim drvoredima. Najznačajniji je drvored lipa od izvora „Snežnik“ do mesta gde se spajaju Lipovačka i Vrnjačka reka. Ovaj drvored spaja tri banjska izvora, prostire se na dužini od 1,5 km i predstavlja centralno banjsko šetalište, a čini ga oko 900 stabala.

Kompleks park šuma u Vrnjačkoj Banji, pored šuma na Goču, obuhvata sedeće šume: Raj, Borjak, Mezgraja, Brankova glavica i šuma Duge.

Zaštićeni prirodni objekti u Vrnjačkoj Banji su: „Crni bor“ (smešten u centralnom parku, ima visinu oko 35 m i star je preko 300 godina), „Pet hrastova“ (prostiru se na površini od 10 ari, prosečne su visine oko 25 metara i stari su preko 100 godina), „Dva hrasta lužnjaka Vrnjci“ (smešteni su u dvorištu OŠ Mladost, visine od 30 do 35 m i starosti oko 110 godina), „Hrast lužnjak Vraneš“ (visok 27 metara i star blizu 300 godina) i „Bukva prozorac“ (nalazi se na Goču, a pretpostavlja se da je stara oko 200 godina).