Vrnjačka Banja turizam

Ove godine se navršava 145 godina organizovanog bavljenja turizmom u Vrnjačkoj Banji.

Planina Goč

planina goc vrnjacka banja

Vrnjačka Banja se nalazi na padinama planine Goč, koja okružuje banju sa tri strane. Pored samog banjskog naselja, Goč predstavlja drugi značajan faktor u turističkoj ponudi Vrnjačke Banje. On pripada severnokopaoničkom planinskom vencu i ubraja se u niže planine Srbije. Njegov najviši vrh je Krnja Jela (1127 m). Iz banje se do planinskog centra može stići pomoću tri postojeća putna pravca. Jedan je tzv. „Stari put“ koji vodi preko Goča prema Brusu, Aleksandrovcu i Kopaoniku, a od banje do planine razdaljina je 17 km. Drugi je put kroz sela u banjskoj opštini (20 km), a treći, poznatiji kao „Novi put“ je najkraći (14 km) i pruža se do jezera Selište i planinarskog doma na Goču.

Planina ima zadivljujuću prirodu koju karakterišu pre svega brojne šume bukve i jele, kao i šume gočkog bora, hrasta kitnjaka, plemenitih lišćara i četinarskih egzota. Na Goču rastu šumsko voće, oko 650 različitih vrsta biljaka (od kojih je preko 200 lekovitih i aromatičnih biljaka), kao i neke endemske vrste i zajednice biljaka. Površina planine je ispresecana brojnim rečicama i potocima, a na planini se nalazi i veštačko akumulaciono jezero Selište. Preko 250 izvora sa kvalitetnom pijaćom vodom svrstavaju Goč u grupu evropskih planina sa najvećim brojem izvora. Dve reke sa ove planine – Sokolska i Gvozdačka reka su poribljene čime su stvoreni dobri uslovi za ribolov na pastrmku. Gočka pastrmka se gaji i u brojnim ribnjacima, koji su uglavnom u vlasništvu ugostiteljskih punktova sa brvnarama. Pored pastrmke brvnare svojim posetiocima nude kajmak i sir i brojna druga jela iz tradicionalne srpske kuhinje. U blizini punktova postoje i dva restorana. Na Goču se nalaze 4 vidikovca koji pružaju fantastičan pogled prema Župi, Kopaoniku, Željinu, Gledićkim planinama i Zapadnoj Moravi. Najznačajniju kulturno-istorijsku znamenitost predstavlja mesto na kom su za vreme Nemanjića sahranjivani rudari Sasi, tzv. Rimsko groblje. Za ljubitelje lova postoje dva uređena lovišta – lovište „Vrnjačka reka“ i lovište „Beli izvor“.

Goč raspolaže i brojnim izletničkim stazama koje su uređene zahvaljujući delovanju dva planinarska društva. Od izvora Slatina do vrha „Krst“ prolazi dobro obeležena planinarska staza „Duge“, čija je ukupna dužina 12 km. Ona se zatim nastavlja prema Crnom Vrhu. Staza zdravlja na Goču ima ukupnu dužinu 8,5 km. Turistički centar „Dobre vode“ smešten je na istoimenom vrhu, na strani planine prema Kraljevu. U sklopu ovog kompleksa nalazi se motel i više ski staza koje su opremljene ski liftovima i žičarom. Jedina skijaška skakaonica u Srbiji takođe pripada ovom centru. Gostima se pruža mogućnost iznajmljivanja ski opreme, a organizovana je i škola skijanja. U blizini ski staza nalazi se „Lovački dom“, kao i ogledna stanica Šumarskog fakulteta u Beogradu. Hotel „Beli izvor“ smešten je na padinama Goča koje se spuštaju ka Vrnjačkoj Banji. Pored smeštajnih kapaciteta hotel raspolaže mini teretanom, terenima za košarku, odbojku, rukomet i mali fudbal. U blizini hotela postoje dve ski staze, koje su osvetljene, tako da pružaju mogućnost noćnog skijanja. Na ovom delu planine takođe se nalaze etno kuća  „Horizont“ i vila „Gočanka“.

Može se zaključiti da je planina Goč pogodna za bavljenje različitim sportovima (skijanje, mali fudbal, košarka, odbojka, rukomet, planinarenje) i za rekreaciju, a kako se na njoj nalaze i smeštajni i ugostiteljski objekti, pruža odlične uslove za pripreme sportista i organizovanje sportskih kampova, kao i za rekreativnu školsku nastavu. Isto tako, prirodno okruženje, klima i nadmorska visina na kojoj se nalazi, daju planini karakteristike vazdušnog lečilišta, što omogućava razvoj zdravstvenog turizma. Seoski turizam, koji akcenat stavlja na narodnu tradiciju i domaću kuhinju, takođe je razvijen. Goč predstavlja i destinaciju koja je privlačna za ljubitelje lova i ribolova. Sve ove činjenice ukazuju na to da je Goč važan činilac turističkog razvoja Vrnjačke Banje.

Specijalna bolnica Merkur

specijalna-bolnica-merkur-vrnjacka-banja

Centralna ustanova zdravstvenog turizma u Vrnjačkoj Banji je Specijalna bolnica „Merkur“. Nalazi se u samom vrhu među medicinskim službama koje postoje u srpskim lečilišnim centrima. Sva 4 Vrnjačka izvora čija se voda koristi u balneološkim terapijama pripadaju Specijalnoj bolnici.

 Kvalitet medicinskih usluga koje pruža Merkur na zavidnom je nivou. U okviru medicinske službe postoji 9 specijalističkih i 4 subspecijalističke ambulante sa 35 lekara. Bolnica raspolaže savremenom tehnikom za različite metode dijagnostikovanja bolesti i vršenje laboratorijskih analiza. U okviru balneo centra sprovode se različite terapije: klizme mineralnom vodom delotvorne kod velikog broja bolesti creva; vaginalno orošavanje mineralnom vodom kod bolesti urigenitalnog trakta i steriliteta; kupanje u kadama sa mineralnom vodom. Takođe, sprovode i svi oblici fizikalne terapijehidroterapija (kupke u mineralnoj vodi, podvodna masaža), termoterapija (terapije peloidom, i parafinom i termopak terapija jastučićima), kineziterapija, elektroterapija (terapija protiv bolova, elektro stimulacija, magnetoterapija), mehanoterapija (ručna i ultrazvučna masaža, limfna drenaža) i terapija laserskim zracima. Pored lekarske ekipe, Merkur zapošljava oko 100 zdravstvenih radnika (biohemičari, medicinske sestre, fizioterapeuti i laboranti).

Velnes centar „Fons Romanus“ je smešten u zgradi termomineralnog kupatila, na 250 m od smeštajnog objekta „Merkur novi“. Svojim posetiocima velnes centar nudi brojne sadržaje: bazen, različite vrste masaže (limfna masaža, masaža toplom čokoladom, masaža lica, sportska masaža, masaža vulkanskim kamenjem, masaža medom, oktopod masaža, antistres masaža, rileks masaža, herbal spa masaža, ajuverda, aroma masaža, masaža eteričnim uljima, refleksna masaža stopala, anticelulit masaža, tretman algama i uljem, velnes vino terapija itd.), tretmani za negu lica i tela, fitnes centar, kraljevsko kupatilo, đakuzi sa aromaterapijom, ultrazvučna liposukcija, lifting radio talasima, limfna drenaža, pedikir i manikir, solarijum. Fitnes centar „Merkur Gym“ poseduje najsavremeniju opremu za fitnes: pokretne trake za trčanje, sobne bicikle, tvistere, suva vesla itd, a savete pružaju fitnes instruktori. U okviru bolničkog kompleksa nalazi se i akva centar koji pruža sledeće usluge: bazen sa termomineralnom vodom (temperatura vode je 26oC, a u bazenu se nalaze topovi za podvodnu masažu, masažni tuševi, gejzir, virpul), tople kamene kupke, sauna park i aperitiv bar. Specijalnoj bolnici pripada i peloid centar „Limus Romanus“ u okviru koga se primenjuju različiti tretmani mineralnim blatom: lokalno peloidno pakovanje, lokalno peloidno pakovanje i mineralna kupka u kadi, lokalno peloidno pakovanje i mineralna kupka u bazenu, parcijalno peloidno pakovanje, parcijalno peloidno pakovanje i mineralna kupka u kadi, parcijalno peloidno pakovanje i mineralna kupka u bazenu, peloidno pakovanje za celo telo, peloidno pakovanje za celo telo i minerlana kupka u kadi, peloidno pakovanje za celo telo i mineralna kupka u bazenu, kupanje u termomineralnom bazenu sa vodom čija je temperatura 32oC, kupanje u kadi sa termomineralnom vodom.

Specijalna bolnica Merkur raspolaže i smeštajnim kapacitetima koji su raspoređeni u nekoliko različitih objekata. Merkur novi je objekat koji se nalazi u centru Vrnjačke Banje sa ukupnim smeštajnim kapacitetima od 370 ležajeva. Pored smeštajnih kapaciteta, Merkur novi ima restoran sa 350 mesta, aperitiv bar i letnju baštu, kao i malu kongresnu salu sa 70 mesta, postoji mogućnost iznajmljivanja bicikla, a ispred zgrade je parking. U ovom objektu pružaju se i medicinske usluge. U banjskom parku, preko puta Merkura novog smešten je Šumadija lux, nedavno renovirani objekata koji raspolaže sa 70 ležajeva. Merkur stari takođe se nalazi u parku, pored njega protiče reka, okružen je lipovim drvećem i brojnim stazama za šetnju. Ima ukupno 84 kreveta za smeštaj posetilaca. U klopu ovog objekta nalazi se restoran sa 250 mesta i TV sala. Pored izvora Topla voda postoji objekat Sveti Đorđe sa 154 ležaja, restoranom koji ima 150 mesta, letnjom baštom, TV salom i parkingom. Blok za fizikalnu terapiju Specijalne bolnice Merkur smešten je u ovom objektu. Poslednji smeštajni objekat bolničkog kompleksa, Šumadija mala, raspolaže sa 31 ležajem. U neposrednoj blizini svih ovih objekata nalazi se Termomineralno kupatilo, tako da su gostima na raspolaganju Akva i fitnes centar koji su smešteni u samom kupatilu.

Specijalna bolnica Merkur u svom sklopu ima i 4 kongresne sale opremljene LCD monitorima, platnom, mikrofonima i ozvučenjem. U zgradi Termomineralnog kupatila nalaze se Kongresni centar sa 350 mesta i Lekarska sala, koja ima 20 sedišta. Postoje i dve male sale za seminare – jedna u Merkuru novom sa 70 sedišta, a druga pripada Šumadiji Lux i ima 40 sedišta.

 

Lečenje – Zbog kojih bolesti se preporučuje?

lecenju u vrnjackoj banji

 Lekoviti faktori, indikacije i kontraindikacije

Zdravstveni turizam u Vrnjačkoj Banji je veoma razvijen, a banja je najpoznatije i najveće balneološko lečilište u Srbiji. U lekovite faktore spadaju mineralna lekovita voda, mineralno lekovito blato (peloid), a kima u banji i na obližnjoj planini Goč ima takođe blagotvorno dejstvo na zdravlje. Lekovita svojstva vode otkrili su još stari Rimljani koji su na ovim prostorima sagradili Aqua Orcinae – lečilište koje je bilo u upotrebi od II do IV veka, a od polovine XIX veka pa sve do danas vršene su brojne analize koje su potvrdile lekovitost mineralnih voda. Od ukupno 7 banjskih izvora u balneološkim terapijama se koristi voda sa 2 termomineralna izvora – Topla voda (36,5oC) i Jezero (25,5oC), kao i voda sa 2 hladna izvora –  Snežnik (16,8oC) i Slatina (14oC). U zdravstvene svrhe voda se koristi na različite načine: pijenjem u dozi koju odredi lekar, preko sondi ispiranjem žučnih puteva, inhaliranjem, kupanjem u termomineralnoj vodi, preko klizmi za bolesti debelog creva, vaginalnim orošavanjem, ispiranjem očiju. U Vrnjačkoj Banji se leče brojne bolesti:

  •    Oboljenja gastrointestinalnog trakta – akutna i hronična upala jednjaka, refluksna bolest jednjaka, akutna i hronična upala želuca i dvanaestopalačnog creva, brojne zapaljenske i funkcionalne bolest creva, poremećaji u varenju;
  •    Bolesti hepatobilijarnog trakta i gušterače – stanja nakon akutnog, infektivnog i toksičnog trovanja jetre, hronična upala jetre, početni stadijum ciroze jetre, hronična nekalkulozna upala žučne kese i žučnih kanala, stanja nakon hirurškog otklanjanja kalkulusa i hronična upala gušterače;
  •    Bolesti metabolizma – lakši i srednji oblici šećerne bolesti i gojaznosti;
  •    Bolesti bubrega i mokraćnih kanala – hronične upale mokraćnih puteva, mikrolitijaza, litijaza, stanje nakon hirurškog odstranjivanja kalkulusa i operacije mokraćnih puteva, toksična oštećenja bubrega i hronična upala prostate;
  •    Kardiovaskularne bolesti – povišen krvni pritisak i hronične bolesti perifernih krvnih sudova;
  •    Bolesti hematopoeznog sistema – sideropenijske anemije i anemije usled smanjenog izlučivanja hlorovodonične kiseline;
  •    Reumatske bolesti – vanzglobni reumatizam, degenerativni reumatizam, hronični reumatizam u fazi remisije;
  •    Posttraumatska i postoperativna stanja;
  •    Ginekološke bolesti – hronična upala unutrašnjih genitalnih organa u fazi remisije, funkcionalni poremećaji i stanja nakon hirurških intervencija;
  •    Lečenje dece – upala želuca, ulkusna bolest, recidivirajući i hronični enterokolitis, stanja posle preležane žutice, hronične bolesti jetre bez znakova dekompenzacije, dijabetes, mikrolitijaza, kristalurija, stanja nakon odstranjivanja kalkulusa, sklonost ka stvaranju recidiva kalkuloze i recidivirajuće urinarne infekcije.

Međutim, postoje i kontraindikacije: akutna oboljenja, infektivne bolesti, tuberkuloza pluća i drugih organa, maligne bolesti, venerične bolesti, hronične bolesti sa komplikacijama, krvarenja bilo kog porekla, parazitne bolesti, kaheksija, epilepsija i psihoze.

Lekovito mineralno blato je prirodno organsko-mineralno sredstvo koje ima medicinsku i kozmetičku svrhu. Upotrebljava se u obliku pakovanja. Njegova pozitivna dejstva su brojna:

  •    Ubrzava cirkulaciju i metabolizam,
  •    Smanjuje nervnu napetost,
  •    Mehanički deluje na promene u protoku krvi i limfe,
  •    Deluje analgetički,
  •    Pozitivno utiče na rad nekih endokrinih žlezdi,
  •    Koristi se u prevenciji i lečenju osteoporoze,
  •    U prevenciji i lečenju ginekoloških oboljenja,
  •    Kod rehabilitacije posle operacije diskus hernije,
  •    Kod reumatskih bolesti,
  •    Kod sportskih povreda,
  •    Kod kožnih bolesti,
  •    Ima sedativno dejstvo,
  •    Koristi se protiv celulita, obnavlja tonus kože i podmlađuje.

Lečenje se obavlja u Specijalnoj bolnici „Merkur“. Ovaj moderan kompleks vrhunski je opremljen, ima specijalističke i subspecijalističke ambulante, laboratoriju, brojne dijagnostičke aparate, balneo centar, velnes centar „Fons Romanus“, akva centar, fitnes centar, peloid centar, a u njemu radi visoko stručan medicinski tim. U okviru ustanove sprovode se svi oblici fizikalne terapije: Hidroterapija, termoterapija, kineziterapija, elektroterapija, mehanoterapija, laserska terapija. Merkur nudi svojim posetiocima i veliki broj posebnih zdravstvenih i velnes programa. Smeštajni kapaciteti ustanove raspoređeni su u 5 prelepih objekata.

Izvori mineralne i lekovite vode

mineralni izvor - topla voda vrnjacka banja

Mineralna voda u Vrnjačkoj Banji eksploatiše se na ukupno 7 izvora. Oni pripadaju šumadijskom tipu izvorišta, a vode koje izviru iz njih spadaju u vode vulkanskog porekla. Glavni banjski izvor, tzv. „Topla voda“, nalazi se uz samo banjsko kupatilo u centru Vrnjačke Banje. Izvor „Snežnik“ smešten je pored Vrnjačke reke, izvor „Slatina“ pored Lipovačke reke, a između ova dva izvora, u banjskom parku je izvor „Jezero“. Kod ušća Lipovačkog potoka u Lipovačku reku postoji „Beli izvor“, uzvodno uz Vrnjačku reku na 700 m od „Snežnika“ smešten je izvor „Borjak“, a nešto dalje, na samoj sredini puta između Kraljeva i Kruševca nalazi se izvor „Vrnjačko vrelo“.

              U balneološke svrhe upotrebljava se voda sa 4 izvora: Topla voda, Snežnik, Slatina i Jezero, a voda sa Belog izvora, Borjaka i Vrnjačkog vrela koristi se samo za piće. U banji postoji i fabrika za flaširanje mineralne vode „Voda Vrnjci“.

            Lekovita voda Vrnjačke Banje bila je predmet brojnih analiza počev od 1835. godine, kada je baron Herder izvršio prvu hemijsku analizu ovih voda, a Emerih Lindmajer je proučio banjsku vodu 1856. godine. Analize se rađene i 1869. (Josif Pančić), 1874. (Sima Lozanić) i 1900. godine (Marko Nikolić i Aleksandar Zege). Po okončanju Prvog svetskog rata, pa sve do današnjih dana voda je predmet stalnih istraživanja, čija je uspešnost, s obzirom na razvoj savremenih metoda analize, sve veća.

Izvor „Topla voda“ je najstariji i glavni izvor u Vrnjačkoj Banji. Za lekovitost vode sa ovog izvora znalo se još u praistoriji. Arheološki dokazi, koji su pronađeni 1924. godine govore o postojanju izvora još za vreme Rimljana (od I do IV veka), a najverovatnije su ga koristili i Turci. Baron Herder je prvi izučavao lekovitost ove vode, a posle 1868. godine, kada je osnovano „Osnovatelno fundatorsko društvo kiselo-vruće vode u Vrnjcima“, kreće se sa novim kaptažama. 1883. godine podignut je Kursalon, prvo kupatilo sazidano je 1892. godine, a 1924. godine, nakon kaptaža, otvoren je paviljon sa centralnim izvorom i termomineralno kupatilo. Voda sa ovog izvora je bezbojna, prozračna, slabo mineralizovana, natrijum-karbonatna, slabo kisele ph vrednosti, slabo kisela homeoterma. Po svojoj temperaturi od 36,5oC, koja je identična temperaturi ljudskog tela, topla voda je jedinstvena u Srbiji. Koristi se za balneološko lečenje.

Izvor „Snežnik“ bio je poznat je još krajem XIX veka, a koristi se od 1916. godine, kada je prema nalogu jednog austrijskog oficira preuređeno izvorište. Nakon Prvog svetskog rata voda sa ovog izvora počinje da se koristi u lekovite svrhe. Izvor je ponovo očišćen i na njemu je napravljena česma 1920. godine. Međutim, potraživanje za ovom vodom je raslo, pa su bile neophodne rekaptaže. Od 1922. do 1925. godine iskopana su dva plitka bunara, koji su bili u funkciji do 1978. godine. Tada su izvedene tri bušotine na dubini od 30-51 m, iskopan je i eksploatacioni bunar čija je dubina 67,7 m i napravljena je biveta za vodu. Voda sa ovog izvora svrstava se u hladne vode i ima temperaturu 16,8oC. Ima slabo žutu, prozračnu boju, sadrži natrijum, kalcijum i magnezijum hidrokarbonat, ima slabu mineralizaciju, blago kiselog ph i blago je kisela. Upotrebljava se u balneološkim tretmanima.

Izvor „Slatina“ kaptiran je 1923. godine, iako je otkriven još krajem XIX veka. Voda sa izvora pod imenom „Lula“ i sa izvora „Zid“ stavljena je u funkciju izgrađenog paviljona 1937. godine. Istraživanje je nastavljeno 1978. godine kada su postavljene istražne bušotine, a 1984. godine voda sa novootkrivenih mesta sprovedena je cevima do nove bivete u kojoj se nalaze tri česme. Voda iz izvora Slatina pripada hladnim vodama sa temperaturom od 14oC. Boja vode je žuta i blago mutna, a natrijum-hidrokarbonat, slaba mineralizacija, slaba kiselost ph, ugljeno-kiselost i srednja koncentracija, osnovne su karakteristike vode sa ovog izvorišta. Voda ima balneološku funkciju.

Na mestu između Slatine i Snežnika, na kom se nalazi malo jezerce, otkriven je 1978. godine izvor „Jezero“. Na izvorištu je postavljena česma, a 1985. godine napravljena je još jedna bušotina. Voda se koristila iz drvenog paviljona, koji je zamenjen novom bivetom 1989. godine. Moderna biveta podignuta je na samom bazenu pokraj jezerceta. Voda je klasifikovana kao slabo žuta, prozračna, natrijum-hidrokarbonatna, slabe mineralizacije, slabo kiselog ph, slabo kisela hipoterma. Njena temperatura je 25,5oC, a voda je pogodna za balneološku upotrebu.

Mineralna voda „Belog izvora“ pronađena je 1992. godine. Temperatura vode je 29,5oC, a njene karakteristike su slabo žuta boja, prozračnost, visok sadržaj natrijum hidrokarbonata, slaba mineralizacija, slaba kiselost ph i pripada grupi slabo kiselih hipotermi.

Iste 1992. godine otkriven je i izvor „Borjak“, čija voda je slabo kisela i hladna (17oC). Slabo žute je boje, slabo mutna, sadrži natrijum i kalijum hidrokarbonat, ima slabu mineralizaciju i slabo kiseo ph.

Najmlađi izvor u Vrnjačkoj Banji je „Vrnjačko vrelo“. Istražno-eksploatacionim bušenjem 1999. godine pronađen je izvor sa vodom temperature 18,7oC. Kod ovog izvora sagrađeno je 2001. godine postrojenje za eksploataciju, sa fabrikom za flaširanje vode „Voda Vrnjci“.